Śmierć Stefana Batorego
Stefan Batory, tak ważny w naszej historii król, zmarł po zaledwie 10 latach panowania, 12 grudnia 1586 roku. Trzykrotnie wyprawiał się za rzekę Dźwinę (dzisiaj Łotwa), dotarł aż do Pskowa, niwecząc w ten sposób plany ataku na Polskę przez cara Rosji Iwana zwanego Groźnym. Incydent ten uwiecznił J. Matejko w znanym obrazie "Batory pod Pskowem".
Cieszył się popularnością wśród szlachty a Jego powiedzenie: "Jestem królem Waszym, nie glinianym, ani malowanym" - przeszło do historii, tak samo jak stworzenie z kolegium jezuickiego w Wilnie Akademię swojego imienia.
Znakomity wódz, wsparty talentem wielkiego hetmana Jana Zamojskiego - wyniósł rangę Polski na wyżyny mocarstwowości, kontynuując w ten sposób "złoty wiek" Jagiellonów.
Decyzja Anny Jagiellonki
Niestety, nie pozostawił po sobie dziedzica. Jego żona Anna Jagiellonka, wsparta polityką mądrego J. Zamojskiego, protegowała na tron Polski potomka Jagiellonów (po kądzieli) - Zygmunta Wazę, syna swej siostry Katarzyny Jagiellonki i króla Szwecji Jana III. Wazowie to królewska dynastia wywodząca się od szwedzkiego rodu szlacheckiego (w herbie mają snopek = vase - po szwedzku).
Z tej dynastii pochodziło aż 3 królów polskich: Zygmunt III Waza (stoi na kolumnie Zygmunta na Krakowskim Przedmieściu) i Jego 2 synowie: Władysław IV, oraz Jan Kazimierz.
Rządy Zygmunta III Wazy
Zygmunt III Waza rządził w I RP od 1587 aż 45 lat. Zmarł w 1632 roku. Pochowany na Wawelu. Od 1594 roku, po śmierci swojego ojca Jana III, objął także tron szwedzki. Po koronacji na króla Szwedów ustanowił regencję (swego stryja Karola), jednakże w 1599 r. sejm Szwecji ogłosił Jego detronizację. W odpowiedzi, Zygmunt III przejął na rzecz Polski północną, szwedzką, część Estonii. To spowodowało wkroczenie (w 1600 r.) wojsk Karola IX do Inflant i wplątanie Polski w długą i rujnującą 30-letnią wojnę ze Szwecją. Równocześnie zaangażował się w walce o tron moskiewski, najpierw popierając Dymitra Samozwańca, a następnie w bitwie pod Kłuszynem (1610 r.) dowodzonej przez hetmana Stefana Żółkiewskiego, rozbił Moskali i doprowadził hołdu carów Szujskich, zwanego "Hołdem Ruskim". Plan osadzenia na tronie moskiewskim królewicza Władysława się nie powiódł, bowiem już w 1612 roku zbuntowani bojarzy oblężyli Kreml i zmusili załogę polską do kapitulacji, detronizując równocześnie Władysława. Ta data stanowi dzisiaj święto państwowe Federacji Rosyjskiej. Święto ustanowił Władymir Putin. Zygmunt III Waza, po matce, przejął głęboki katolicyzm. Tłumił reformację. Jego kaznodzieja ks. Piotr Skarga 
głosił słynne kazania sejmowe. Za Jego panowania żył św. Andrzej Bobola .jpg)
- dziś patron Polski, który zginął w obronie wiary, okrutnie zamęczony przez Kozaków w 1657 roku. Po męczeńskiej śmierci, pogrzebany i zapomniany. Jednak w 1702 roku Jego trumnę odnaleziono i otwarto. Okazało się, że mimo upływu blisko 50 lat, jego zwłoki nie maja cech rozkładu. Obecnie Jego relikwie przechowują bracia jezuici w swym kościele w Warszawie przy ul. Rakowieckiej. Zygmunt III Waza przeniósł stolice z Krakowa do Warszawy, rozbudował zamek królewski, sam uprawiał złotnictwo, malarstwo, muzykę. Nie był popularny wśród szlachty. Jego decyzja pomocy Habsburgom obleganym przez Turków przez wysłanie lisowczyków (lekka najemna jazda powstała z inicjatywy p. Lisowskiego) doprowadziła do zerwania pokoju z Turcja i w konsekwencji klęskę wojsk polskich w bitwie pod Cecorą w 1620 roku. Jego próba rządów autorytarnych wywołała rokosz Zebrzydowskiego w 1606 roku, rozgromiony rok później (1607) pod Guzowem. Rokosz pochodzi z węgierskiego i znaczy zjazd całej szlachty w danym terenie lub polu, traktowany jako bunt.
Powiązane artykuły